خود درآورد و به‌طور كلى در زمان فرمانروايى وى روابط مراكش با كشورهاى اروپايى حتى با الجزاير و عثمانى به حداقل رسيد . به همين جهت از پيشرفتى كه روزبروز نصيب جوامع متمدن آن‌روز مىشد ، بىاطلاع ماند و در همان تمدن قرون وسطايى خود درجا زد . اروپا اسپانيا : شاه اسپانيا در اين‌زمان كارلوس دوم است . ( 1665 - 1700 م . ) انگلستان : چارلز دوم در سال 1668 م . با هلند و سوئد يك اتحاد سه‌گانه تشكيل داد ولى در سال 1670 ميلادى با لوئى چهاردهم پادشاه فرانسه پيمان سرى دوور را منعقد كرد كه به موجب آن چارلز تعهد مىكرد كه به مذهب كاتوليك درآيد و با هلند وارد جنگ شود . سومين جنگ هلند در سال 1673 م . آغاز شد . هرچند اين جنگ سبب تفوق نيروى دريايى انگلستان شد ، در داخل كشور عدم رضايت مردم را برانگيخت . مقارن آن چارلز اعلاميه اغماض را صادر كرد كه همه قوانين كيفرى را كه بر ضد كاتوليكها و ناسازگاران وضع شده بود ، معلق مىكرد . پارلمان در سال 1673 م . چارلز را مجبور كرد كه اين اعلاميه را پس بگيرد و در سال 1672 م . او را وادار كرد كه جنگ با هلند را پايان دهد . چارلز در سال 1681 ميلادى پارلمان را منحل و حكومت استبدادى برقرار كرد . چارلز از معشوقه‌هاى خود چندين فرزند داشت ولى فرزند مشروع نداشت . بعد از او جيمز دوم به سلطنت رسيد . ( 1685 - 1688 م . ) سلطنت كوتاه او وقايع مهمى در بر داشت . او به كاتوليكها مساعدت كرد كه روادارى دينى را در انگلستان برقرار كنند ، بنابراين مواجه با مخالفت هفت تن از اسقفها شد و محاكمه آنان در سال 1688 م . او را منفور كرد . ولادت پسرش مردم را از اينكه سلطنت انگلستان نصيب پادشاهى كاتوليك شود هراسناك ساخت . مخالفان جيمز ، ويليام ( امير اورانژ ) را به انگلستان دعوت كردند . در نتيجه انقلاب 1688 م . جيمز به فرانسه گريخت و سلطنت انگلستان به ويليام و همسرش مارى رسيد . جيمز در صدد برآمد كه سلطنت از دست رفته را بازيابد . به همين دليل در سال 1689 م . در ايرلند پياده شد ولى در جنگ سال 1690 م . شكست خورد و در غربت درگذشت . ايرلند كه در دوره تودور مغلوب شده بود ، در سال 1689 م . دعوى